Aktualności

Zaproszenia

Nie trać szansy – czytaj! Promocja czytelnictwa dzieci i młodzieży

Termin: 27 marca 2019 (środa) w godzinach 15.00 – 19.00

Miejsce: Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Bielsku-Białej, ul. Legionów 25, sala 11 (parter).

Udział w konferencji jest bezpłatny. Uczestnicy otrzymają zaświadczenia.

Rejestracja przez formularz dostępny na stronie RODN „WOM”: https://rejestracja.wombb.edu.pl/course.html?id=600723


Naukowcy dostarczają nam wciąż nowych dowodów na ogromne znaczenie czytania w rozwoju intelektualnym i emocjonalnym człowieka, biblioteki i szkoły prowadzą działania zachęcające do kontaktu z książką, a jednak poziom czytelnictwa dzieci i młodzieży w Polsce wciąż jest niezadowalający. Dlaczego tak się dzieje? Co jeszcze możemy zrobić? Jak neutralizować negatywne stereotypy związane z czytaniem? Jak skutecznie motywować i aktywizować młodego odbiorcę – a zwłaszcza nastolatków? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć podczas kolejnej już konferencji poświęconej zagadnieniom związanym z czytelnictwem.


Program:

Prof. dr hab. Grzegorz Leszczyński: Nastolatek na książkowych rozstajach i bezdrożach Wykład poświęcony jest problemom związanym z ucieczką młodego pokolenia od książki i czytania. W pierwszej części omówione zostaną przyczyny upowszechnienia się postaw antyczytelniczych wśród współczesnych nastolatków, w części drugiej – propozycje przeciwdziałania i animacji postaw proczytelniczych, w części zasadniczej – przykłady najnowszych lektur, które mogą przyciągnąć uwagę młodych odbiorców.

Paulina Knapik, Jolanta Oleksa: Kreatywny bibliotekarz, kreatywny nauczyciel. Dobre praktyki działań promujących czytelnictwo na przykładzie Biblioteki Kraków

Pracownice Biblioteki Kraków, Paulina Knapik i Jolanta Oleksa przedstawią propozycje działań i zajęć edukacyjnych mających na celu aktywizację czytelnika i rozbudzanie zainteresowania literaturą. Wśród proponowanych form pojawią się między innymi: zajęcia edukacyjne – technika kamishibai, wykorzystanie gier planszowych (np. Dixit lub Storycubes), tworzenie picturebooka w formie leporello, gry miejskie, pikniki plenerowe – w tym wykorzystanie chusty Klanzy, terenowe gry literackie i wiele innych.

Dr Dorota Siwor: Po pierwsze – nie nudź! Nowości w literaturze dla młodego czytelnika.

Będzie to prezentacja i omówienie kilkunastu nowych pozycji wydawniczych przydatnych w pracy z dziećmi i młodzieżą (10 – 15 lat) z punktu widzenia ich atrakcyjności dla młodego odbiorcy, walorów edukacyjnych i wychowawczych

Prof. dr hab. Grzegorz Leszczyński – pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Zakładu Literatury Popularnej, Dziecięcej i Młodzieżowej, dyrektor Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców Polonicum. Kieruje studiami podyplomowymi „Literatura i książka dla dzieci i młodzieży wobec wyzwań nowoczesności”. Ostatnio wydał m. in. monografię Wielkie małe książki. Lektury dzieci. I nie tylko (2015) oraz leksykon dla młodych czytelników Daję słowo. Wędrówki po języku i literaturze (2016).

Biblioteka Kraków to sieć miejskich bibliotek, obejmuje 57 placówek. Korzysta z niej blisko 150 tysięcy czytelników; księgozbiór liczy 1,2 mln książek. Biblioteka jest pomysłodawcą i organizatorem wielu wydarzeń, wśród nich nagród literackich – Żółtej Ciżemki dla autora najlepszej książki dla dzieci i młodzieży oraz Krakowskiej Książki Miesiąca. Biblioteka to również wydawca czasopism – kwartalnika literackiego „Czas Literatury”, miesięcznika „Kraków” oraz publikacji naukowej „Rocznik Biblioteki Kraków”.

Jak pracować z uczniem obcojęzycznym w polskiej szkole - sieć współpracy


W nawiązaniu do konferencji "Jak pracować z uczniem obcojęzycznym w polskiej szkole" organizujemy Sieć współpracy i samokształcenia dla nauczycieli różnych specjalności, którzy pracują z uczniem przybyłym z zagranicy.

Celem tej formy doskonalenia jest ułatwienie samokształcenia i współpracy z innymi nauczycielami w podobnej sytuacji, nawiązanie ciekawej relacji w celu wymiany doświadczeń i zasobów związanych z tematyką pracy sieci.

Spotkania sieci odbywają się od stycznia do czerwca według harmonogramu ustalonego na pierwszym spotkaniu (raz w miesiącu 3h dydaktyczne). Oprócz spotkań w Ośrodku nauczyciele korzystają z platformy Moodle (2h dydaktyczne), obserwują nawzajem swój warsztat pracy podczas zajęć otwartych.

Osoby chętne do wspólnego sieciowania zapraszamy na pierwsze spotkanie, które odbędzie się 24 kwietnia br. w godzinach od 16 do 19, przy ul. Legionów 25, segment A, II piętro, sala nr 203.

Zapisów można dokonać w systemie rejestracji szkoleń

https://rejestracja.wombb.edu.pl/course.html?id=600582&returnPage=cooperationNetworks

Relacje

Zróbmy to po swojemu! – kolejna odsłona

W ramach zapoczątkowanego w poprzednim roku szkolnym cyklu spotkań Zróbmy to po swojemu! w poniedziałek 19 listopada odbyły się kolejne warsztaty dla nauczycieli języka polskiego. Tym razem tematem przewodnim były Syzyfowe prace Stefana Żeromskiego.

Pierwszą część spotkania wypełnił wykład Urszuli Rukasz, konsultantki ds. historii naszego Ośrodka, w którym zostało zaprezentowane szerokie tło lektury (historyczne, społeczne, gospodarcze). Uczestnicy mieli okazję przypomnieć sobie tak ważne historyczne wydarzenia, jak: utworzenie Księstwa Warszawskiego, a potem Królestwa Polskiego, przyczyny, przebieg i skutki powstania listopadowego, powstania krakowskiego, rabacji galicyjskiej, Wiosny Ludów, aż wreszcie przyczyny, przebieg i skutki powstania styczniowego, którego echa pobrzmiewają w Syzyfowych pracach.

Tutaj do pobrania prezentacja.

Druga część, warsztatowa, miała na celu wypracowanie pomysłów na pracę z lekturą dzisiaj, w XXI wieku, czyli zgodnie z postulowaną przez twórców nowej podstawy programowej języka polskiego ideą „fuzji horyzontów”. Nauczyciele najpierw zastanawiali się, które z tematów lub problemów ukazanych w książce są ponadczasowe, interesujące z punktu widzenia współczesnego nastolatka, a także w jaki niestandardowy sposób przybliżyć je siódmo- lub ósmoklasistom. Dzielili się również własnym doświadczeniem po omawianiu lektury i konfrontowali swoje pomysły z innymi. Po raz kolejny poloniści pokazali, że są niezwykle twórczy, a ich wyobraźnia nie zna granic.

Już dzisiaj zapraszam na kolejne spotkanie z cyklu Zróbmy to po swojemu!, tym razem poświęcone Balladynie.


Metoda JES-PL w pracy z uczniem z doświadczeniem migracji

W sobotę 6 października w naszym Ośrodku odbyła się konferencja z warsztatami Jak pracować z uczniem obcojęzycznym w polskiej szkole?

Każdego roku przybywa uczniów z doświadczeniem migracji, są to nie tylko uczniowie obcojęzyczni, przybyli z zagranicy, lecz także ci, którzy powracają do Polski po kilku, a nawet kilkunastu latach nieobecności. Nauczyciele różnych typów szkół i różnych specjalności stoją wobec wyzwania, jakim jest zapewnienie im wsparcia i zorganizowanie dla nich procesu nauczania.

Wychodząc naprzeciw potrzebom nauczycieli w zakresie przygotowania merytorycznego i praktycznego do pracy z dzieckiem z doświadczeniem migracyjnym, zaprosiliśmy do naszego Ośrodka wykładowczynie Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Panie Małgorzata Pamuła-Behrens i Marta Szymańska są nie tylko pracownikami naukowymi, ale czynnymi nauczycielkami, które w swojej pracy zawodowej na co dzień stykają się z dziećmi uchodźców i emigrantów, co zaowocowało nie tylko publikacjami naukowymi, ale również opracowaniem metody JES-PL i materiałów dla uczniów z doświadczeniem migracji „W polskiej szkole”.

Podczas wykładu prelegentki odniosły się do wzrastającej liczby migrantów i uchodźców oraz wpływu, jaki ma ten fakt na edukację ‒ polskie szkoły, przyjmując coraz więcej imigrantów oraz reemigrantów, nie zawsze umieją skutecznie pomóc nowo przybyłym uczniom w dobrym zaaklimatyzowaniu się w naszym kraju. Wskazały, jak istotne jest rzetelne poznanie kultury i systemu edukacji, w jakich funkcjonował do tej pory uczeń.

Wykładowczynie szczegółowo omówiły język edukacji szkolnej, czyli ten, którym uczniowie posługują się w szkole do zdobywania wiedzy i umiejętności. Następnie skupiły się na opracowanej przez siebie metodzie JES-PL, która ma na celu budowanie i rozwijanie umiejętności językowych, a także komunikacyjnych uczniów z doświadczeniem migracji, przede wszystkim w zakresie języka edukacji szkolnej. Brak umiejętności językowych blokuje przyswajanie nie tylko treści z zakresu edukacji polonistycznej, ale także przyrodniczej czy matematycznej. Ucząc się języka polskiego w szkole, młodzi ludzie muszą poznawać język nie tylko codzienny, ale też ten właściwy komunikacji szkolnej, ponieważ braki w tym zakresie są przyczyną wielu porażek.

Część warsztatowa poświęcona była opracowaniu przykładowego materiału do pracy z dzieckiem, tj. zaadaptowania tekstu (w warstwie językowej), zbudowaniu specjalistycznego słownika, wprowadzeniu elementów gramatycznych i przygotowaniu do tzw. produkcji, czyli tworzenia samodzielnego tekstu.

W trakcie wykładu i warsztatów pojawiła się potrzeba pogłębienia wybranych zagadnień koncentrujących się wokół tematu konferencji.

Znalazło to także odzwierciedlenie w wypełnionych ankietach ewaluacyjnych, w których podkreślali Państwo istotę omawianych zagadnień, ale też wskazywali na dalsze potrzeby w tym zakresie. Mamy nadzieję, że niebawem zaproponujemy kolejne formy doskonalenia w tym zakresie, bowiem od przygotowania nauczycieli i jakości wsparcia, jakie mogą zaoferować uczniom z doświadczeniem migracji, zależy sukces tych, którzy z różnych przyczyn znaleźli się w naszym kraju.

Polecamy materiały udostępnione przez prelegentki. Są dostępne na stronie:

http://fundacjareja.eu/w-polskiej-szkole/


Renata Piątkowska jest znaną i cenioną autorką książek dla dzieci. Napisała ich ponad trzydzieści. Jej książki znajdują się na Złotej Liście Fundacji „ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom”. Autorka zdobyła drugie i trzecie miejsce w konkursach im. Astrid Lindgren, pierwsze miejsce w konkursach: „Przecinek i Kropka” oraz Festiwalu Literatury dla Dzieci i Młodzieży, statuetkę Koziołka Matołka w konkursie im. K. Makuszyńskiego, za całokształt twórczości otrzymała Nagrodę im. Marii Weryho-Radziwiłłowicz. Autorka została uhonorowana Orderem Uśmiechu oraz Odznaką Honorową za Zasługi w Ochronie Praw Dziecka INFANTIS DIGNITATIS DEFENSORI. Renata Piątkowska ukończyła socjologię na UJ, jest mamą Kacpra i Marty. Najchętniej spędza czas, pisząc książki dla dzieci lub jeżdżąc konno.

Autorka odbywa wiele podróży po kraju, spotykając się z czytelnikami – w różnym wieku i w różnej liczbie. Jej spostrzeżenia i uwagi dotyczące organizowania tego typu przedsięwzięć stały się tematem warsztatów Jak przygotować udane spotkanie autorskie?, które odbyły się w poniedziałek 17 września w naszym Ośrodku.

Podczas zajęć nauczyciele dowiedzieli się, że warto zwrócić uwagę na takie kwestie, jak miejsce, gdzie ma się odbyć spotkanie autorskie – by nie była to sala zbyt duża (jak gimnastyczna, ze względu na pogłos i niekomfortowe warunki dla uczestników, np. siedzenie na podłodze) ani zbyt mała. Nie najlepiej pełni tę funkcję również korytarz szkolny lub inne pomieszczenie, które musi być dostępne w czasie przerw, gdyż nie pozwala to na swobodne dysponowanie czasem. Istotna jest liczebność grupy – im mniejsza, tym lepiej, równie ważne jest to, by była w miarę jednolita pod względem wieku. Jeśli chcemy, by spotkanie odniosło zamierzony skutek, czyli by nasi uczniowie zechcieli sięgnąć po książkę, nie ograniczajmy możliwości zdania pytań pisarzowi czy uzyskania od niego autografu, limitując czas spotkania. Bardzo ważne jest przygotowanie młodych ludzi do wydarzenia – zapoznania z najważniejszymi informacjami o autorze, wskazania książek, które napisał, przeczytanie co najmniej fragmentów jednej z nich. Na tym etapie już można obmyślać pytania, jakie zada się gościowi, choć nie najlepszym pomysłem jest zapisywanie ich na karteczkach. Marzeniem Pani Piątkowskiej jest, by każde dziecko wyszło ze spotkania z nią z książką z autografem.

W drugiej części razem z Panią Malwiną Kożurno – lektorką – Panie zaprezentowały pomysł na spotkanie autorskie poświęcone książce Która to Malala?. Jej bohaterką jest młoda Pakistanka Malala – jedyne do tej pory dziecko nagrodzone Pokojową Nagrodą Nobla.

Warsztaty zakończyła runda pytań do Pisarki (nie z karteczek!), dowodząca, że uwagi i pomysły Pani Piątkowskiej okazały się trafione, a uczestnikom spotkania temat ten bardzo się podobał.


Zróbmy to po swojemu! "Pan Tadeusz"

Kolejne warsztaty zatytułowane Zróbmy to po swojemu!, mające miejsce 26 kwietnia br. w naszym Ośrodku, na życzenie nauczycieli zostały poświęcone Panu Tadeuszowi Adama Mickiewicza. Jest to lektura, która po wielu latach wróciła do kanonu w szkole podstawowej i stała się pozycją obowiązkową.

Aby rozszerzyć możliwości interpretacji i wskazać na inne niż dotychczas obszary tematyczne, do których na lekcjach języka polskiego może odwoływać się polonista, spotkanie zostało rozszerzone o wykład dr Doroty Siwor zatytułowany Dlaczego czytamy „Pana Tadeusza” – epopeja dzisiaj.

Konsultantka naszego Ośrodka przenalizowała w nim trudności, jakie sprawia odbiór lektury, i jak sobie z nimi poradzić. Poruszyła także kwestię ponadczasowości dzieła Adama Mickiewicza oraz przedstawiła ciekawe pomysły na to, jak przybliżyć siódmo- lub ósmoklasistom ten napisany blisko 200 lat temu tekst, m.in. za pomocą oryginalnych gier.

Druga część spotkania – o charakterze warsztatowym – miała na celu wypracowanie autorskich pomysłów na cykl lekcji z Pana Tadeusza, w oparciu o własne doświadczenia, ale z uwzględnieniem współczesnych realiów. Jak się po raz kolejny okazało, inwencja twórcza polonistów nie zna granic – powstało kilkanaście propozycji ujęć różnych tematów związanych z lekturą, np. historią Jacka Soplicy, opisami przyrody, koncertów Wojskiego czy Jankiela, charakterystyką kluczowych postaci itp.

Już dziś zapraszamy na kolejne spotkanie poświęcone – ponownie na życzenie nauczycieli - Syzyfowym pracom Stefana Żeromskiego.


Czy wiesz, że Ty i Twój uczeń władacie co najmniej 20 językami?

Słownik języka polskiego definiuje różnojęzyczność jako umiejętność mówienia wieloma językami, wyrażania myśli w różnych językach. Mało kto zdaje sobie sprawę, że posiada takową kompetencję, pozwalającą mu na porozumiewanie się w innych językach, mało tego – wykorzystuje ją na co dzień!

Bo czy w naszym czynnym słowniku nie pojawiają się specjalistyczne pojęcia z różnych dziedzin wiedzy, czy nie zdarza się nam posługiwać socjolektem, a trakcie wyjazdu za granicę jakoś się „dogadywać” z wykorzystaniem pełnego repertuaru naszych zasobów językowych?

Różnojęzyczność to bowiem zdolność użycia (niekoniecznie perfekcyjna) kilku języków przez daną osobę, wzajemne interakcje tychże języków w umyśle użytkownika oraz całość doświadczeń językowych i kulturowych ich użytkownika składających się na jej/jego kompetencję komunikacyjną. [..] nie oznacza perfekcyjnej znajomości kilku języków, ale próby wykorzystania posiadanej wiedzy językowej i umiejętności do porozumienia się z innymi ludźmi w wielu sytuacjach życiowych. W praktyce oznacza umiejętność skutecznego działania w wielonarodowej i wielokulturowej społeczności poprzez pewną wrażliwość na podobieństwa i różnice pomiędzy językami i kulturami.

(za: http://www.ia.uw.edu.pl/o-instytucie/struktura/zaklad-jezykoznawstwa-angielskiego-stosowanego/dziedziny-badan/223-dwujezycznosc-wielojezycznosc-roznojezycznosc)

Tej tematyce poświęcona była konferencja, która odbyła się w naszym Ośrodku 20 kwietnia br. Jej celem było wyposażenie nauczycieli języka polskiego oraz języków obcych w narzędzia pozwalające mu na „otwarcie” uczniów na różnojęzyczność, poprzez pokazanie im „mostów” między poszczególnymi językami. Zostały także przybliżone koncepcje pluralistycznego podejścia do języków, tj. odwoływania się jednocześnie do wielu języków, oraz zintegrowanej dydaktyki językowej opierającej się na znajomości języka, w którym odbywa się nauka, by poznać pierwszy język obcy, a następnie wykorzystywanie tych dwóch znanych już języków przy uczeniu się kolejnego obcego.

Wdrożenie zaproponowanych koncepcji, nawet w elementarnym zakresie, pozwoli na ugruntowanie w naszych uczniach przekonania, że potrafią poradzić sobie w coraz bardziej wielojęzykowym i wielokulturowym świecie.

Materiały z konferencji w zakładce >> W stronę praktyki


Emisja głosu – warsztaty

Głos to podstawowe narzędzie pracy nauczyciela, zatem dbałość o niego jest koniecznością. Aby poznać lub przypomnieć sobie podstawowe techniki pracy z głosem, 13 kwietnia br. w naszym Ośrodku zostały zorganizowane warsztaty z emisji głosu, które poprowadził aktor Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, Sławomir Miska.

Po krótkiej części teoretycznej, w trakcie której zostały omówione podstawowe zasady obowiązujące w zakresie higieny aparatu głosowego oraz właściwego operowania głosem, uczestnicy mieli okazję w praktyce popracować ze swoim głosem, wykonując szereg ćwiczeń. Znalazły się wśród nich zarówno ćwiczenia fonacyjne, takie jak „murmurando” czy wymawianie spółgłosek nosowych z towarzyszeniem kolejnych samogłosek; ćwiczenia artykulacyjne i dykcyjne polegające na dokładnym i wyrazistym wymawianiu słów, fraz czy całych zdań; jak i ćwiczenia oddechowe pozwalające na pogłębienie zbyt płytkiego na co dzień oddechu.

Ze względu na duże zainteresowanie tego typu zajęciami w przyszłym roku szkolnym zaproponujemy dłuższą formę w zakresie emisji głosu. Prosimy o zaglądanie na strony wombb.edy.pl oraz polonista.wombb.edu.pl i śledzenie naszej oferty.

Literatura dla ciekawych w zakładce >> Metodyczne ABC


Zróbmy to po swojemu!

Nowa lista lektur obowiązkowych i nadobowiązkowych jest dużo obszerniejsza niż w poprzedniej podstawie programowej (pełna lista lektur w zakładce >> L). Znajomość ich treści będzie sprawdzana na przyszłorocznym egzaminie ósmoklasisty. W związku z powyższym nauczyciele stanęli przed nie lada wyzwaniem – jak zmotywować ucznia do dogłębnego poznania lektury oraz zorganizować proces nauczania języka polskiego, by znaleźć czas na rzetelnie omówienie tekstów.

Tematyce tej został poświęcony cykl warsztatów Zróbmy to po swojemu, w ramach którego pierwsze spotkanie odbyło się 15 marca 2018 r. w naszym Ośrodku.

W trakcie zajęć cieszących się dużym powodzeniem (33 uczestników) nauczyciele wspólnie opracowali własne, autorskie propozycje cyklu zajęć dotyczących Alicji w Krainie Czarów L. Carrolla, integrujących różne treści kształcenia. Objęły one:

· lekcje wprowadzające do lektury (motywujące do przeczytania),

· lekcje poświęcone pracy z tekstem (w tym zagadnienia językowe i redagowanie dłuższych lub krótszych form wypowiedzi, także kształcenie umiejętności retorycznych),

· budowanie narzędzi sprawdzających nabytą wiedzę i umiejętności.

Z uwagi na ogrom pracy i ograniczony czas zajęć nie udało się opracować podobnych lekcji do drugiej lektury – Quo vadis H. Sienkiewicza, jednak nauczyciele otrzymali propozycję zarysu cyklu zajęć, którą będą mogli wykorzystać we własnym zakresie.

Na prośbę uczestników kolejne zajęcia – w drugiej połowie kwietnia ‒ zostaną poświęcone Panu Tadeuszowi Adama Mickiewicza – lekturze powracającej do szkoły podstawowej (w całości). Zapraszam już dzisiaj – szczegóły pojawią się na stronie Ośrodka oraz na polonista.wombb.edu.pl na początku przyszłego miesiąca.


Budowanie wiązek zadań – relacja z warsztatów

Od wielu lat w dydaktyce języka polskiego zaleca się tak organizować proces nauczania, by ukazywać uczniom zależność między różnymi treściami kształcenia oraz ich wszechstronne zastosowanie. Dotyczy to zwłaszcza funkcjonalnego wykorzystania wiedzy o języku do analizy dzieł literackich i innych tekstów kultury. Mówiła o tym m.in. dr Maria Romanowska na grudniowej konferencji poświęconej egzaminowi ósmoklasisty, prezentując propozycję pracy z fragmentem Pana Tadeusza A. Mickiewicza.

Zagadnieniu temu poświęcone były warsztaty Przed egzaminem ‒ budowanie wiązek zadań integrujących różne treści kształcenia, które odbyły się w naszym Ośrodku 10 stycznia br. W czasie ich trwania nauczyciele samodzielnie tworzyli wiązki zadań do fragmentów lektur obowiązkowych, kierując się wskazanymi zapisami z nowej podstawy programowej języka polskiego. Wybór tekstów nie był przypadkowy – w związku z tym, że znacząco zwiększyła się liczba utworów, których znajomość będzie sprawdzana na egzaminie ósmoklasisty, należy jak najczęściej po nie sięgać, wykorzystując każdą nadarzającą się okazję.

Intensywne prace nad fragmentami Syzyfowych prac, W pustyni i w puszczy, Akademii pana Kleksa, Quo vadis, Zemsty, Klątwy starej stróżki czy całości ballady Powrót taty zaowocowały wiązkami zadań o różnym stopniu trudności i sprawdzających różne umiejętności, a jednak łączących się w jedną spójną całość. Dzięki zgodzie autorów na ich udostępnienie pozostałym nauczycielom zasiliły bazę pomocy dydaktycznych uczestników zajęć.

Fragmenty lektur i zapisy z podstawy programowej określające treści układanych do nich zadań są dostępne w zakładce >> W stronę praktyki


Oswajamy egzamin ósmoklasisty

Wdrażana właśnie reforma oświaty zakłada, że nauka w ośmioklasowej szkole podstawowej kończy się egzaminem. Musimy jako nauczyciele zrobić wszystko, by jak najlepiej przygotować do niego uczniów. To z pewnością wyzwanie, bowiem czasu jest bardzo mało, uczniowie obecnej klasy VII weszli niejako w środek nowo skonstruowanego procesu edukacyjnego. Dlatego też 14 grudnia zorganizowaliśmy z naszym Ośrodku konferencję: Egzamin ósmoklasisty – jak dobrze przygotować do niego uczniów.

Dr hab. Krzysztof Biedrzycki z Uniwersytetu Jagiellońskiego, recenzent Informatora o egzaminie ósmoklasisty, w wystąpieniu Jak przygotować uczniów do egzaminu ósmoklasisty? Kilka wskazówek w świetle informatora CKE mówił o typach zadań i wypracowań oraz o zasadach ich oceniania. Przedstawił też sugestie metodyczne szczegółowo omawiając pracę z lekturą na przykładzie Balladyny Juliusza Słowackiego.

Dr Maria Romanowska, współautorka Informatora o egzaminie ósmoklasisty z OKE w Jaworznie, mówiła o Integracji kształcenia polonistycznego w odniesieniu do egzaminu ósmoklasisty. Szczegółowo omawiała wybrane zagadnienia związane z przygotowaniem do rozwiązywania zadań zawartych w arkuszach egzaminacyjnych. Omówiła także kryteria oceniania wypowiedzi argumentacyjnych i twórczych, analizując konkretne wypracowania uczniowskie.

Temat egzaminu jest trudny i budzi emocje, nauczyciele zadawali pytania i komentowali poszczególne rozwiązania, prelegenci dokładali starań, by jak najwięcej wyjaśnić. Ważne, byśmy zdawali sobie sprawę, że im lepiej poznamy zasady nowego egzaminu, tym większe szanse na dobre przygotowanie naszych podopiecznych. W RODN „WOM” będziemy organizować kolejne spotkania związane z tą tematyką.


dr Dorota Siwor

Katarzyna Zioła-Zemczak


„Kochajcie teatr w sobie, a nie siebie w teatrze”

„Kochajcie teatr w sobie, a nie siebie w teatrze” – pod takim hasłem przewodnim 7 grudnia w naszym Ośrodku odbyły się zajęcia teatralne skierowane do nauczycieli – opiekunów szkolnych kół teatralnych i animatorów kultury. Prowadził je aktor Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, Sławomir Miska.

Zajęcia miały przede wszystkim wymiar praktyczny, a ich celem było wyposażenie nauczycieli w kompetencje pozwalające na taką pracę z młodymi ludźmi, aby pomóc im wyrażać emocje, porozumiewać się i rozumieć siebie, innych ludzi, świat.

Praca nad scenariuszem, prawda wewnętrzna aktora, ruch na scenie, słowo i emocje to priorytetowe elementy, na których został położony szczególny nacisk w trakcie spotkania. W związku z tym uczestniczki warsztatów uczyły się, jak: rozwijać umiejętność budowania poszczególnych scen oraz całego spektaklu, wyrażać emocje, kreować prawdę aktora-człowieka na scenie teatralnej, uwrażliwiać się na drugiego człowieka i jego świat, prawidłowo wykorzystać przestrzeń sceniczną i umiejętnie improwizować.

Zadania dramowo-teatralne, jak i sztuka improwizacji są nieodzownym elementem pracy nad spektaklem, dlatego metody te są w dużej mierze wykorzystywane były na warsztatach. Nauczycielki, wchodząc w role, wykonywały zadania sceniczne, opracowywały etiudy pantomimiczne, miały okazję wziąć udział w grach dramowych.

Zaproponowana tematyka oraz zastosowane przez prowadzącego metody spotkały się z bardzo pozytywnym odbiorem. Uczestniczki tej formy doskonalenia zgłosiły potrzebę przeznaczenia większej liczby godzin na tego typu zajęcia. Dlatego też uruchomiony został 20-godzinny kurs dla wszystkich chętnych poszerzyć swe kompetencje w zakresie pracy nad powstawaniem małych form teatralnych. Szczegóły na stronie:

https://kursy.wombb.edu.pl/courses/1399.


Retoryka Twoja codzienna - relacja z konferencji

29 listopada w naszym Ośrodku odbyła się konferencja poświęcona realizacji zapisów nowej podstawy programowej języka polskiego w obrębie III wymagania ogólnego Tworzenie wypowiedzi, tj. elementom retoryki w praktyce szkolnej.

Spotkanie składało się z trzech części:

  • wykładu „Retoryka: historia – praktyka – nauczanie” wygłoszonego przez wykładowczynię Uniwersytetu Jagiellońskiego Ewelinę Warumzer;
  • prezentacji „Dyskusja jako metoda pracy. Wykorzystanie wiadomości i umiejętności z zakresu retoryki w pracy z tekstami literackimi” zawierającej propozycje metodyczne konsultantki Ośrodka Katarzyny Zioła-Zemczak;
  • części warsztatowej poświęconej manipulacji i perswazji poprowadzonej przez Dorotę Siwor, konsultantkę Ośrodka.

W czasie wykładu prelegentka pokrótce przybliżyła istotę retoryki jako sztuki układania i wygłaszania mów, przypomniała podstawowe pojęcia, określiła jej cele i funkcje. Znaczną część swojego wystąpienia poświęciła etapom retorycznego postępowania oraz elementom kompozycji wypowiedzi, podjęła również temat argumentacji i figur retorycznych. Tę część zakończyła dyskusja.

Prezentacja E. Warumzer „Retoryka: historia – praktyka – nauczanie” w zakładce >> Metodyczne ABC

W drugim wystąpieniu konsultantka Ośrodka Katarzyna Zioła-Zemczak skupiła się na dyskusji jako jednej z popularnych i często stosowanych metod nauczania. Po przypomnieniu istotnych elementów tej metody przedstawiła propozycję szeregu ćwiczeń przygotowujących uczniów do prezentowania głosu w dyskusji. Ponadto omówiła różne techniki i odmiany dyskusji oraz zaproponowała dwa rozwiązania lekcji dotyczących analizy i interpretacji wybranych tekstów literackich z zastosowaniem „burzy mózgów” i metaplanu.

Prezentacja „Dyskusja jako metoda pracy. Wykorzystanie wiadomości i umiejętności z zakresu retoryki w pracy z tekstami literackimi” w zakładce >> W stronę praktyki

Część warsztatowa, prowadzona przez konsultantkę Ośrodka Dorotę Siwor, dotyczyła perswazji i manipulacji jako powszechnie wykorzystywanych metod wpływania na wolę odbiorcy. Zaproponowane scenariusze zajęć poświęcone tym zagadnieniom koncentrowały się na kształceniu umiejętności perswadowania, ale również prawidłowego odczytywania intencji nadawcy. Bliskie młodym ludziom tematy oraz poruszające je teksty mają stanowić zachętę do zgłębiania tajemnic języka i oddziaływania za jego pomocą na innych.


Budowa akapitów i redagowanie argumentów – relacja z warsztatów

22 listopada w naszym Ośrodku miały miejsce warsztaty metodyczne poświęcone realizacji zapisów nowej podstawy programowej w obrębie III wymagania ogólnego Tworzenie wypowiedzi, tj. budowania akapitów i redagowania argumentów.

Spotkanie w większości poświęcone było praktycznym rozwiązaniom w zakresie kształcenia u uczniów wskazanych umiejętności, tj.

Klasy IV−VI

III Tworzenie wypowiedzi

1. Elementy retoryki. Uczeń:

2) rozróżnia argumenty odnoszące się do faktów i logiki oraz odwołujące się do emocji;

3) tworzy logiczną, semantycznie pełną i uporządkowaną wypowiedź, stosując odpowiednią do danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny; rozumie rolę akapitów w tworzeniu całości myślowej wypowiedzi;

5) zna zasady budowania akapitów;

Klasy VII i VIII

III Tworzenie wypowiedzi

1. Elementy retoryki. Uczeń:

3) tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami; rozumie rolę akapitów jako spójnych całości myślowych w tworzeniu wypowiedzi pisemnych oraz stosuje rytm akapitowy (przeplatanie akapitów dłuższych i krótszych);

5) odróżnia przykład od argumentu.

Mają one przełożenie na wymagania na egzaminie ósmoklasisty, o czym świadczą m.in. kryteria oceniania dłuższej wypowiedzi pisemnej o charakterze argumentacyjnym, tj.

2. Elementy retoryczne

Oceniając wypowiedź ucznia w tym kryterium, egzaminator będzie rozważał m.in., czy:

· argumentacja w pracy jest wnikliwa;

· argumenty są poparte właściwymi przykładami;

· argumenty są przedstawione w sposób uporządkowany, np. są przedstawione od najbardziej do najmniej ważnego albo są zapisane w porządku argument – kontrargument[1].

I tak, by uczeń otrzymał 5 pkt za spełnienie tego kryterium, w pracy musi/muszą pojawić się

· pogłębiona argumentacja,

· argumenty odwołujące się np. do faktów, logiki, emocji, zilustrowane odpowiednimi przykładami ORAZ/LUB wykorzystanie przykładów w funkcji argumentacyjnej.

Ponadto argumenty/przykłady powinny być uporządkowane, np. zhierarchizowane[2].

Natomiast w przypadku tekstu o charakterze twórczym konieczność znajomości reguł budowania akapitów będzie sprawdzana w kryterium Kompozycja tekstu (kryterium to odnosi się również to tekstu argumentacyjnego):

Oceniając wypowiedź ucznia w tym kryterium, egzaminator będzie rozważał m.in., czy:

· kompozycja wypowiedzi jest zgodna z formą wskazaną w poleceniu, np. czy rozprawka zawiera wstęp, rozwinięcie i zakończenie, a list – zwrot do adresata, wstęp, rozwinięcie, zakończenie i zwrot pożegnalny;

· wypowiedź jest spójna, tzn. czy jest napisana w taki sposób, że łatwo się ją czyta dzięki np. jasnym powiązaniom wewnątrz zdań oraz między zdaniami i akapitami tekstu;

· wypowiedź jest logiczna, tzn. czy jest zbiorem uporządkowanych myśli;

· wypowiedź jest podzielona na odpowiednio wyodrębnione graficznie akapity, z których każdy stanowi logicznie zorganizowaną, zwartą całość[3].

Z powyższych zapisów wynikają następujące zadania dla nauczyciela:

· Kształcenie umiejętności redagowania argumentów rzeczowych i logicznych.

· Kształcenie umiejętności odróżniania argumentów odnoszących się do emocji i do faktów.

· Kształcenie umiejętności odróżniania argumentu od przykładu.

· Wprowadzenie i utrwalenie zasad dotyczących budowania akapitów.

· Kształcenie umiejętności budowania akapitów jako spójnych całości myślowych.

· Kształcenie umiejętności osiągania spójności językowej między akapitami.

· Kształcenie umiejętności stosowania rytmu akapitowego.

Tym zagadnieniom – w ujęciu praktycznym były poświęcone warsztaty. Zaproponowane zostały różnorodne ćwiczenia obejmujące zarówno działania analityczne (praca na tekście), jak i twórcze (samodzielne budowanie akapitów i redagowanie argumentów).

Więcej o akapitach i argumentach w zakładce >> Metodyczne ABC

Przykłady ćwiczeń i zadań dotyczących budowania akapitów i redagowania argumentów w zakładce >> W stronę praktyki


[1] Informator o egzaminie ósmoklasisty s. 9

[2] Tamże.

[3] Tamże, s. 10


Co wynika z porównania starej i nowej podstawy programowej? – relacja z warsztatów



Od 1 września 2017 r. w klasach I, IV i VII szkoły podstawowej obowiązuje nowa podstawa programowa języka polskiego, natomiast w klasach V, VI szkoły podstawowej oraz II i III gimnazjum – postawa z 2009 r.

Nowa podstawa programowa to nie tylko inna struktura i zmiany ilościowe oraz jakościowe, to także odmienna koncepcja kształcenia polonistycznego. Dlatego też koniecznym stało się zestawienie tych dwóch dokumentów, tak by wskazać podobieństwa i różnice. Istotne jest to szczególnie dla nauczycieli obecnych klas VII, które do tej pory realizowały zapisy starej podstawy programowej, natomiast w przyszłym roku szkolnym będą pisać egzamin ósmoklasisty przygotowany zgodnie z nową podstawą.

Poświęcone temu zagadnieniu warsztaty odbyły się 9 listopada w naszym Ośrodku i cieszyły się dużym powodzeniem. Po części wprowadzającej, w trakcie której omówione zostały główne założenia obu podstaw oraz wskazane różnice w proponowanych przez nie koncepcjach nauczania języka polskiego w szkole podstawowej, nauczyciele samodzielnie porównywali kolejne zapisy w obu dokumentach. Poddano analizie zarówno sposób formułowania i zawartość celów ogólnych, jak i treści nauczania, czyli wymagania szczegółowe. Skonfrontowane zostały ponadto zalecane przez autorów podstaw sposoby i warunki realizacji.

W ramach podsumowania warsztatów sformułowano wnioski do pracy z uczniami, zwracając szczególną uwagę na konieczność utrwalania wiadomości m.in. z nauki o języku czy teorii literatury, kontroli znajomości lektur obowiązkowych, wprowadzenia w klasach VII i VIII tych form wypowiedzi, które w nowej podstawie znalazły się w zapisach dotyczących kl. IV-VI, natomiast w starej – w gimnazjum (tj. charakterystyka, opis przeżyć wewnętrznych, sprawozdanie z filmu, spektaklu, wydarzenia), systemowego wprowadzania elementów retoryki i in.

Więcej o nowej podstawie programowej w zakładce >> Nowa podstawa programowa



Po co chcę (się) uczyć tego, czego (się) uczę?

Ocenianie kształtujące jako narzędzie definiujące sens uczenia i uczenia się


W sobotę 28 października w naszym Ośrodku odbyła się konferencja metodyczna połączona z warsztatami Po co chcę (się) uczyć tego, czego (się) uczę? Ocenianie kształtujące jako narzędzie definiujące sens uczenia i uczenia się.

Tematem zajęć adresowanych do szerokiego grona nauczycieli języka polskiego i języków obcych (a przybyło ich blisko 50!) były koncepcja, elementy i strategie oceniania kształtującego.

Prowadzące postawiły sobie za cel zaszczepienie nauczycielom idei oceniania, które ma wspomagać rozwój ucznia poprzez informowanie go, na jakim etapie aktualnie się znajduje i co powinien zrobić, by się rozwijać.

W pierwszej części konsultantka RODN „WOM” w Bielsku-Białej Maria Łątka zaprezentowała wyniki badań Johna Hattiego, dotyczących czynników warunkujących sukces w nauce. Ocenianie kształtujące plasuje się na jednym z najwyższych miejsc w stworzonym przez badacza rankingu.

Następnie nauczyciele mogli się zapoznać z ideą, elementami i strategiami oceniania kształtującego przedstawionymi w trakcie 45-minutowego wykładu prowadzonego przez konsultantkę ds. języka polskiego Katarzynę Zioła-Zemczak. Zaprezentowane zostały także korzyści płynące ze stosowania takiej formy informowania o postępach ucznia i wskazywania mu dalszej drogi działania. Nie bez znaczenia jest bowiem fakt, że dzięki ocenianiu kształtującemu młodzi ludzie stają się świadomymi i aktywnymi organizatorami procesu uczenia się. Ocenianie kształtujące jest szczególnie korzystne dla osób z trudnościami w nauce – pozwala odejść od porównywania osiągniętych wyników na rzecz informowania o tym, co uczeń już wie lub umie, a nad czym powinien jeszcze popracować.

W części warsztatowej, prowadzonej również przez konsultantkę RODN „WOM” Beatę Honkisz nauczyciele pracowali nad przełożeniem teorii na praktykę, tj. próbowali formułować cele lekcji w języku ucznia, określać kryteria sukcesu (zwane też NaCoBeZU, czyli Na Co Będę Zwracać Uwagę), wymyślać pytania kluczowe i angażujące uczniów w lekcje. W trakcie wspólnej pracy wymieniali się uwagami i doświadczeniami, a także kształtująco oceniali własne pomysły. Niezwykle cenne okazało się to, że uczestnikami warsztatów byli nauczyciele różnych języków – pozwoliło uświadomić sobie, że ocenianie kształtujące można stosować na każdej lekcji, na każdym przedmiocie i na różnych etapach edukacyjnych.

Liczymy na to, że uczestnicy sobotnich zajęć oraz inni zainteresowani tematem stworzą sieć nauczycieli oceniających kształtująco.

Tematykę tę chcemy poszerzać na specjalnie przygotowanym dla Państwa kursie.